काठमाडौं- पश्चिम एसिया क्षेत्रमा शुक्रबार पुनः विश्वको ध्यान केन्द्रित गर्नेगरी तनाव चर्किएको छ। तेल उत्पादन र आपूर्तिका लागि संवेदनशील मानिने कुवेतको मिनाअल-अहमदी तेल प्रशोधन केन्द्रमा ड्रोन आक्रमण भएपछि क्षेत्रीय सुरक्षामात्र होइन विश्व इन्धन बजार नै अनिश्चिततातर्फ धकेलिएको छ।

कुवेतको सबैभन्दा ठूलो तेल प्रशोधन केन्द्रमध्ये पर्ने उक्त रिफाइनरीमा स्थानीय समयअनुसार बिहानतिर बिस्फोटको आवाज सुनिएसँगै आगलागी भएको थियो। प्रारम्भिक विवरणहरूले आक्रमण लक्षित र योजनाबद्ध भएको संकेत गरेका छन्।

उद्योगका अनुसार रिफाइनरीका केही प्रशोधन एकाइ प्रभावित भए पनि तत्कालका लागि पूर्ण उत्पादन बन्द भने गरिएको छैन। मानवीय क्षतिको पुष्टि नभए पनि प्राविधिक संरचनामा क्षति पुगेको आशंका गरिएको छ।

यो आक्रमण कुनै एकल घटनामात्र नभइ पछिल्ला केही सातादेखि बढ्दै गएको इरान-अमेरिका तनावको श्रृंखलाकै निरन्तरता हो। इरानसँग सम्बन्धित समूहहरूले खाडी क्षेत्रका ऊर्जा संरचनालाई लक्षित गर्दै ड्रोन र क्षेप्यास्त्र प्रयोग गरिरहेका छन्।

यसअघि पनि साउदी अरब, संयुक्त अरब इमिरेट्स लगायतका देशका तेल पूर्वाधारमा यस्ता आक्रमण भइसकेका थिए। तर कुवेतमा भएको यो घटना रणनीतिक दृष्टिले अझ संवेदनशील मानिएको छ।

घटनापछि अमेरिकी राजनीतिमा समेत तीव्र प्रतिक्रिया देखिएको छ। अमेरिकी पूर्वराष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानविरुद्ध कडा चेतावनी दिँदै अबका सम्भावित सैन्य कारबाही 'झन् व्यापक र कठोर' हुने संकेत गरेका छन्। उनले इरानका पुल, विद्युत् उत्पादन केन्द्र र अन्य आधारभूत पूर्वाधारलाई लक्षित गरी आक्रमण गर्न सकिने सार्वजनिक रूपमा बताएका छन्। यो अभिव्यक्तिले द्वन्द्व अब सैनिक सीमाबाट बाहिर निस्केर नागरिक पूर्वाधारसम्म फैलिन सक्ने चिन्ता बढाएको छ।

यस्तो किसिमको प्रतिशोधात्मक रणनीतिले द्वन्द्वलाई थप चर्काउने जोखिम छ। यदि इरानका आन्तरिक संरचनामा प्रत्यक्ष आक्रमण गरियो भने त्यसको प्रतिक्रिया अझ व्यापक हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ, जसले समग्र खाडी क्षेत्रलाई अस्थिर बनाउनेछ।

ऊर्जा बजारमा यसको प्रभाव तुरुन्तै देखिन थालेको छ। खाडी क्षेत्र विश्वको प्रमुख तेल आपूर्तिकर्ता भएकाले यस्ता आक्रमणले उत्पादन, भण्डारण र ढुवानी प्रणालीमा अवरोध ल्याउने सम्भावना हुन्छ।

विशेषगरी हर्मुज मार्गमार्फत विश्वको ठूलो हिस्सा तेल ढुवानी हुने भएकाले त्यहाँको सुरक्षा जोखिम बढेमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेलको मूल्य आकस्मिक रूपमा उकालो लाग्न सक्छ।

यस घटनाले विश्व अर्थतन्त्रमा पुनः ऊर्जा अस्थिरताको संकेत दिएको छ। पछिल्लो समय केही स्थिर हुँदै गएको तेल बजार पुनः अस्थिर बन्दै गएको छ भने आयातमा निर्भर देशहरू विशेषगरी दक्षिण एसियाली मुलुकहरू प्रत्यक्षरूपमा प्रभावित हुने देखिन्छ।

राजनीतिकरूपमा कुटनीतिक प्रयासहरू पनि कमजोर बन्दै गएका छन्। युद्धविरामका लागि अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा पहल भइरहे पनि दुवै पक्षबाट कडा अभिव्यक्ति र प्रतिआक्रमणको संकेत आउँदा तत्काल शान्ति कायम हुने सम्भावना कमजोर देखिएको छ।