काठमाडौं- अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिकी नौसेनाले इरानको झण्डा बोकेको एक कार्गो जहाज नियन्त्रणमा लिएको बताएपछि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य फेरि उकालो लागेको छ।

ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य ४ प्रतिशतभन्दा बढीले बढ्दै प्रति ब्यारेल ९४.२० अमेरिकी डलर पुगेको छ। यो वृद्धि शुक्रबार देखिएको गिरावट उल्ट्याउने प्रकारको हो, जहाँ इरान ले स्टेट अफ हर्मुज युद्धविराम अवधिभर “पूर्ण रूपमा खुला” रहने घोषणा गरेपछि मूल्य घटेको थियो। तर शनिबार इरानले पुनः स्टेट अफ हर्मुज बन्द गर्ने घोषणा गर्दै सो क्षेत्र नजिकिने जहाजलाई निशाना बनाइने चेतावनी दिएको छ। स्टेट अफ हर्मुज विश्व ऊर्जा आपूर्तिको अत्यन्त महत्वपूर्ण मार्ग हो, जहाँबाट सामान्य अवस्थामा विश्वको करिब २० प्रतिशत तेल तथा तरल प्राकृतिक ग्यास ढुवानी हुने गर्दछ।

फेब्रुअरी २८ मा संयुक्त राज्य अमेरिका र इजरायल ले इरानमाथि आक्रमण गरेपछि सुरु भएको तनावका कारण ऊर्जा बजारमा तीव्र उतार–चढाव देखिँदै आएको छ। इरानले त्यसपछि बारम्बार स्टेट अफ हर्मुजमा जहाज लक्षित गर्ने चेतावनी दिएको छ। यसैबीच ट्रम्पले वार्ताका लागि अमेरिकी प्रतिनिधिमण्डल सोमबार पाकिस्तान जाने बताएका छन्। ह्वाइट हाउसका अनुसार उपराष्ट्रपति जेडी भान्सको नेतृत्वमा टोली जानेछ।

तर इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमले तेहरानले हाल वार्तामा सहभागी हुने कुनै योजना नरहेको जनाएको छ, यद्यपि आधिकारिक धारणा अझ स्पष्ट गरिएको छैन। ऊर्जा विश्लेषकहरूले भने बजारमा देखिएको उतार–चढाव वास्तविक अवस्थाभन्दा बढी राजनीतिक बयानबाट प्रभावित भएको बताएका छन्। उनीहरूका अनुसार स्टेट अफ हर्मुजमा आपूर्ति सहज रूपमा पुनः सञ्चालन हुने अवस्था अझै छैन।

आइतबारसम्म पनि स्टेट अफ हर्मुज बन्द नै रहेको छ। इरानले अमेरिकी नाकाबन्दीलाई युद्धविराम उल्लंघन भन्दै त्यस हटेपछि मात्र मार्ग खुलाउने स्पष्ट पारेको छ। ट्रम्पले भने नाकाबन्दी सम्झौता नभएसम्म जारी रहने बताएका छन्। यसबीच विश्व शेयर बजारमा मिश्रित प्रतिक्रिया देखिएको छ। अमेरिकामा डाउ जोन्स स्थिर रहँदा एस एन्ड पी ५०० र न्यासड्याक ०.२ प्रतिशतले घटेका छन्।

युरोपमा भने गिरावट बढी देखिएको छ। बेलायतको एफटिएसई १०० ०.५ प्रतिशतले घट्दा जर्मनीको ड्याक्स र फ्रान्सको क्याक ४० १ प्रतिशतभन्दा बढीले झरेका छन्। तर एसियाली बजारमा भने केही सुधार देखिएको छ। जापानको निक्केइ ०.६ प्रतिशतले बढ्दा दक्षिण कोरियाको कोस्पी ०.४ प्रतिशतले उकालो लागेको छ। विश्लेषकहरूका अनुसार स्टेट अफ हर्मुज वरिपरि देखिएको अस्थिरताले निकट भविष्यमै ऊर्जा बजारमा थप उतार–चढाव आउने संकेत गरेको छ।