काठमाडौं- नेपालको आर्थिक रूपान्तरणका लागि निर्णायक मोडका रूपमा अमेरिकन च्याम्बर अफ कमर्स नेपाल (एमच्याम नेपाल) ले आफ्नो प्रमुख 'वासिङ्टन डोर नक' कार्यक्रम सम्पन्न गरेको छ। भ्रमणले आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) र स्वच्छ ऊर्जाबाट चल्ने डिजिटल पूर्वाधारको विश्वव्यापी हबका रूपमा नेपाललाई स्थापित गर्ने दृष्टिकोण अघि सारेको छ।

प्रतिनिधिमण्डलमा एमच्यामका संस्थापक अध्यक्ष अजित बिक्रम शाह, मोघा इनर्जीका अध्यक्ष सम्रथ मोघा र एमच्याम नेपालका कार्यकारी निर्देशक आमिर राज थापा सहभागी थिए।

टोलीले अमेरिकी विदेश मन्त्रालय, वाणिज्य मन्त्रालय, ऊर्जा मन्त्रालय, यूएस ट्रेड एन्ड डेभलपमेन्ट एजेन्सी, यूएस इन्टरनेशनल डेभलपमेन्ट फाइनान्स कर्पोरेशनलगायतका निकायहरूसँग उच्चस्तरीय रणनीतिक संवाद गरी नेपाललाई अर्को पुस्ताको लगानीका लागि एक विश्वसनीय र प्रतिस्पर्धी गन्तव्यको रूपमा प्रस्तुत गरेको छ।

भ्रमणको एक मुख्य उपलब्धि यूएस इनर्जी एसोसिएसन सँगको साझेदारीमा आगामी 'यूएस-नेपाल इनर्जी रोडशो'को योजना बनाउनु रहेको जनाइएको छ। यस पहलको उद्देश्य नेपालको जलविद्युत क्षमतालाई विश्वव्यापी लगानीकर्ता र डिजिटल पूर्वाधारका नेतृत्वकर्ताहरूसँग जोड्नु हो। यूएस इनर्जी एसोसिएसनका सीईओ मार्क डब्लू मेनेजेसले प्रतिनिधिमण्डललाई स्वागत गर्दै विश्वव्यापी स्वच्छ ऊर्जा संक्रमणमा नेपालको रणनीतिक भूमिकाको महत्त्वमा जोड दिए।

प्रतिनिधिमण्डलले अमेरिकी वाणिज्य संघका दक्षिण एसियाका वरिष्ठ उपाध्यक्ष राजदूत (अवकाशप्राप्त) अतुल केशपसँग पनि गहन छलफल गरेको थियो। उनले नेपालको राजनीतिक परिपक्वता र लगानीको दृष्टिकोणप्रति बलियो आशावाद व्यक्त गर्दै संस्थागत र निजी क्षेत्रको सहकार्यलाई थप गहिरो बनाउन प्रोत्साहन गरे।

'हाइड्रो-टू-डेटा' भिजन : डिजिटल भविष्यको ऊर्जा

यस भ्रमणको मुटुमा एक रूपान्तरणकारी प्रस्ताव रहेको छ। नेपालको विशाल जलविद्युत स्रोतलाई विश्वव्यापी रूपमा बढ्दै गएको डाटा प्रोसेसिङ, एआई गणना र ब्लकचेन-आधारित प्रविधिहरूको माग पूरा गर्न प्रयोग गर्ने रहेको छ। 

नवीकरणीय ऊर्जा र प्रतिस्पर्धी लागत संरचनाका कारण नेपाल दिगो 'हाइपरस्केल डाटा सेन्टर' सञ्चालन गर्न र एआई ट्रेनिङ मोडेल, क्रिप्टो माइनिङ, क्लाउड कम्प्युटिङ जस्ता ऊर्जा-गहन क्षेत्रहरूलाई सहयोग पुर्‍याउन विशिष्ट स्थानमा रहेको छ।

'रूपान्तरणकारी परिवर्तनका लागि साहसी सोच आवश्यक छ,' एमच्याम नेपालका संस्थापक अध्यक्ष अजित विक्रम शाहले भने। 'नेपालले आफ्नो रणनीतिक हितलाई अगाडि बढाउँदै विश्वव्यापी आर्थिक परिवर्तनसँग तालमेल मिलाउनुपर्छ र दीर्घकालीन समृद्धिका लागि 'सहायताबाट व्यापार'तर्फ संक्रमण गर्नुपर्छ।'

'सिलिकन पिक्स'देखि विश्वव्यापी डिजिटल कोरिडोरसम्म

एमच्याम नेपालले देशको बढ्दो सूचना तथा सञ्चार प्रविधि (आईसीटी) क्षमता र क्षेत्रीय डिजिटल पूर्वाधार हबको रूपमा विकास हुने सम्भावनालाई उजागर गरेको छ। विश्व बैंक र एसियाली विकास बैंक (एडीबी)सँगको संलग्नताले आयोजनाको ढाँचा, नियामक आधुनिकीकरण र निजी क्षेत्रको नेतृत्वमा हुने वृद्धिलाई केन्द्रित गरेको छ।

मिलेनियम च्यालेन्ज कर्पोरेशन (एमसीसी) प्रसारण नेटवर्क जस्ता महत्वपूर्ण पूर्वाधारहरू अगाडि बढिरहेको अवस्थामा नेपाल एक अद्वितीय मोडमा उभिएको छ। यसले बचत भएको स्वच्छ ऊर्जा निर्यात गर्न र साथसाथै आन्तरिक तथा क्षेत्रीय डिजिटल अर्थतन्त्रलाई ऊर्जा प्रदान गर्न सक्षम छ।

एमच्याम नेपालले नेपाल सरकारलाई नियामक जटिलताहरू घटाउन, नीतिगत स्थिरता सुनिश्चित गर्न र एआई, क्रिप्टो र डाटा-आधारित उद्योगहरूलाई सहयोग गर्ने दूरगामी ढाँचाहरू तयार गरी निर्णायक कदम चाल्न आह्वान गरेको छ।

'डाटाको भोको विश्वमा नेपालसँग ठूलो मात्रामा स्वच्छ ऊर्जा भएको दुर्लभ लाभ छ,' मोघा इनर्जीका अध्यक्ष सम्रथ मोघाले भने। जलविद्युतलाई एआई र ब्लकचेन पूर्वाधारसँग जोडेर नेपालले आफूलाई ऊर्जा निर्यातकर्ता मात्र नभइ भविष्यको विश्वव्यापी अर्थतन्त्रको डिजिटल मेरुदण्डको रूपमा स्थापित गर्न सक्छ।

'भविष्यले कसैलाई पर्खने छैन र नेपालले पनि पर्खनु हुँदैन,' प्रतिनिधिमण्डलले जोड दियो।

यसका साथै टोलीले क्यापिटल हिलका सदस्यहरूसँग पनि भेटघाट गरी ७८ वर्ष लामो द्विपक्षीय सम्बन्धलाई थप सुदृढ बनाउन र व्यावसायिक सम्बन्ध विस्तार गर्न नेपाल-केन्द्रित ककसको पुनरुत्थानका लागि वकालत गरेको छ।