काठमाडाैं- नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) लाई आधुनिक र व्यावसायिक बनाउन गठित अध्ययन समितिले सरकारलाई आफ्नो स्वामित्व छाड्न र विदेशी रणनीतिक साझेदार भित्र्याउन सुझाव दिएको छ। 

प्रकाशजंग थापाको संयोजकत्वमा गठित उक्त समितिले नेप्सेको संरचनात्मक सुधारका लागि चुक्ता पुँजी ३ अर्ब पुर्‍याउनुपर्ने र सरकारी लगानीलाई विनिवेश गर्दै निजी क्षेत्र तथा अन्तर्राष्ट्रिय विनिमय बजारलाई सहभागी गराउनुपर्ने निष्कर्ष छ।

समितिको प्रतिवेदन अनुसार नेप्सेमा हाल रहेको सरकारी कर्मचारीहरूको बाहुल्यतालाई अन्त्य गरी स्वतन्त्र र विज्ञ सञ्चालकहरू नियुक्त गर्नुपर्ने आवश्यकता छ। प्राविधिक र व्यवस्थापकीय रूपान्तरणका लागि अन्तर्राष्ट्रियस्तरको ख्यातिप्राप्त स्टक एक्सचेन्जलाई १५ देखि २५ प्रतिशत स्वामित्वसहित रणनीतिक साझेदार बनाउन सुझाव दिइएको छ।

यसका साथै हालको कारोबार प्रणालीलाई स्तरोन्नति गर्दै इनट्रा-डे ट्रेडिङ, अक्सन मार्केट र स्वचालित निगरानी प्रणाली जस्ता आधुनिक सुविधाहरू तत्काल लागू गर्नुपर्नेमा जोड दिइएको छ।

लगानीकर्ताको हित र जोखिम व्यवस्थापनका लागि सेन्ट्रल काउन्टरपार्टी को स्थापना, नयाँ लगानी उपकरणका रूपमा ईटीएफ , र साना तथा मझौला उद्योगका लागि छुट्टै एसएमई प्लेटफर्म सञ्चालन गर्न समेत प्रतिवेदनले सुझाएको छ।

नेप्सेलाई विश्वस्तरीय बनाउन 'वर्ल्ड फेडेरेसन अफ एक्सचेन्ज'को सदस्यता लिने, डाटा साइन्स जस्ता विशिष्टीकृत जनशक्ति भर्ना गर्ने र संस्थागत सुशासनलाई अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड अनुसार सुदृढ बनाउनुपर्ने समितिको सुझाव छ।

मुख्य सुझावहरु 

१‍.नेप्सेको क्षमता वृद्धि गर्न र आधुनिक सेवा सुविधाहरु विस्तार गर्न चुक्ता पुँजी वृद्धि गरी ३ अर्ब रुपैयाँ पुर्‍याउनु पर्ने। 

२. नेप्सेमा प्राविधिक र व्यवस्थापकीय दक्षता ल्याउन १५ देखि २५ प्रतिशत स्वामित्व रहने गरी अन्तर्राष्ट्रिय ख्यातिप्राप्त स्टक एक्सचेन्जसँग रणनीतिक साझेदारी गर्नुपर्ने।

३.सरकारी स्वामित्व भएका संस्थानका कमीकजोरी हटाउन र व्यावसायिकता बढाउन नेप्सेमा रहेको सरकारी लगानीलाई क्रमशः विनिवेश गर्दै जानुपर्ने।

४.सञ्चालक समितिमा सरकारी कार्मचारीहरुको बाहुल्यता हटाई स्वतन्त्र र विज्ञ सञ्चालकहरुको बाहुल्यता हुने गरी संरचनामा परिवर्तन गर्नुपर्ने। 

५.नेप्सेको हालको प्रणालीलाई स्तरोन्नति गरी अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको आधुनिक कारोबार प्रणाली (इनट्रा–डे ट्रेडिङ, अक्सन मार्केट) जस्ता सुविधा र स्वचालित निगरानी प्रणाली लागु गर्नुपर्ने। 

६.लगानीकर्ताहरुलाई जोखिम व्यवस्थापनको अवसर दिन ईटीएफ जस्ता नयाँ उपकरणहरु र एसएमई तथा स्टाटप प्लेटफर्म सञ्चालनमा ल्याउनु पर्ने। 

७.दोस्रो बजारको जोखिम न्यूनीकरणका लागि सेन्ट्रल काउन्टरपार्टी (सीसीपी)को व्यवस्था गर्नुपर्ने र नेप्सेको सहायक कम्पनी सीडीएस एण्ड क्लियरिङ लिमिटेडको पनि पुँजी वृद्धि तथा स्वामित्व संरचनामा सुधार गर्नुपर्ने।

८.नेप्सेलाई आइओएससीओका सिद्धान्त अनुरुप बनाउँदै संस्थागत सुशासन सुदृढ गर्न आन्तरिक नियन्त्रण प्रणाली र जोखिम व्यवस्थापनलाई प्रभावकारी बनाउनु पर्ने। 

९.संगठनको नयाँ संरचना अनुसार डाटा साइन्स र डाटा एनालिस्ट जस्ता विशिष्टीकृत जनशक्ति भर्ना गर्न र कार्मचारीहरुको वृत्ति विकासमा ध्यान दिन ओएण्डएम सर्वेक्षण गर्नुपर्ने। 

१०.नेप्सेलाई विश्वका अन्य स्टक एक्सचेन्जहरुसँग प्रतिस्पर्धी बनाउन वर्ल्ड फेडेरेसन अफ एक्सचेन्जको पूर्ण सदस्यता लिनुपर्ने र अन्य वैदेशिक एक्सचेन्जहरुको सूचना आदानप्रदानमा जोड दिनुपर्ने।