दोधारा चाँदनी- कञ्चनपुरको भीमदत्त नगरपालिका-१२ का उत्तम सुनारले गड्यौलाको मल उत्पादन गरेर मनग्य आम्दानी गर्न थालेका छन्। सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालयमा बीबीएस तेस्रो वर्षमा अध्ययनरत सुनारले इन्टरनेटको माध्यमबाट सिकेर गड्यौला मल उत्पादन गर्न लागेका हुन्।

'अध्ययन गर्दैगर्दा केही गरेर आम्दानी गर्ने सोच आयो, त्यसपछि इन्टरनेटमा के गर्दा ठिक होला भनेर खोज्न थाले', उनले भने, 'गड्यौला मल उत्पादनबाट कम लगानीमा बढी आम्दानी गर्न सकिने थाहा पाएपछि यसतर्फ लागे।'

सुनारले दुई वर्षअघि चार लाख रूपैयाँ लगानीमा चार ब्याडबाट मल उत्पादन सुरु गरेको बताए। उनले चार ब्याडबाट राम्रो आम्दानी भएपछि मल उत्पादन थप गरेर २५ ब्याडमा विस्तार गरेका छन्। 'माग धेरै आउन थालेपछि मल उत्पादन बढाएको छु, तर पनि बजारको माग धान्न सकिएको छैन', उनले भने, 'किसानले रासायनिक मलको विकल्पमा गड्यौला मल प्रयोग गर्न थालेपछि यसको माग धेरै आउने गरेको छ।'

उनले उत्पादन गरेको मल कैलालीसम्म बिक्री हुने गरेको बताए। पछिल्लो समय तरकारीखेती, बगरखेती, बेमौसमी खेती गर्ने किसानले मलको माग गर्ने गरेको उनको भनाइ छ। 'सुरुवातमा करिब चार लाख रूपैयाँ लगानी गरेको थिएँ, त्योभन्दा बढी आम्दानी गरिसकेको छु', उनले भने, 'एक महिनामा मात्र एक लाख ५० हजार रूपैयाँको मल बिक्री गरेको छु, यसरी बिक्री भयो भने वर्षमा सात लाख रूपैयाँसम्म आम्दानी हुन्छ।'

सुनारले तीन महिनामा ४८ क्विन्टलभन्दा बढी मल बिक्री गरेको बताए। गड्यौला मल प्रतिकिलो २५ रूपैयाँका दरले बिक्री हुने गरेको छ। 'बजारको मागअनुसार उत्पादन गर्न सकिएको छैन', उनले भने, 'मल उत्पादन थप गर्ने योजना बनाएको छु।'

गड्यौला मलको प्रयोगले उत्पादन राम्रो हुने भएपछि पछिल्लो समय किसानले खेतीमा गड्यौला मल प्रयोग गर्ने गरेका छन्। उक्त मलले माटोको उर्वराशक्ति बढाउनुका साथै कम लागतमा उत्पादनमा वृद्धि र मानवीय स्वास्थ्य तथा वातावरणीय सुधारका निम्ति पनि यो उत्तम छ।

पछिल्लो समय किसानले रासायनिक मलको विकल्पका रुपमा यो मल प्रयोग गर्ने गरेका छन्। गड्यौला मलमा एन्टिबायोटिक, भिटामिन, हर्मोन प्राप्त हुने भएकाले अरू मलभन्दा यो बढी गुणस्तरीय मानिन्छ। यस मलमा सामान्य माटोमा पाइने नाइट्रोजनभन्दा पाँच गुणा, फस्फोरसभन्दा सात गुणा र पोटासभन्दा ११ गुणा बढी मात्रामा पाइने कारण खेतीबालीका लागि बहुउपयोगी मानिएको छ। रासस