काठमाडौं- गएको भदौमा उपभोक्ता मुद्रास्फीति ३५ महिनापछिकै उच्च मापण भएको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार २०८३ भदौमा वार्षिक बिन्दुगत मुद्रास्फीति ६.३४ प्रतिशत पुगेको हो। गत वर्षको भदौको तुलनामा यो भदौको मूल्यवृद्धि ६.३४ प्रतिशतले भएको हो। 

२०८२ कात्तिकमा १.११ प्रतिशतमा झरेको मुद्रास्फीति त्यसपछिका महिनामा लगातार बढेको छ। गत वर्षको भदौमा १.८७ प्रतिशत रहेको मुद्रास्फीति यस वर्ष साउनमा ५.९६ प्रतिशत पुगेको थियो। भदौमा मात्रै मूल्य सूचकांक १.११ प्रतिशतले बढेको छ।

चालु आर्थिक वर्षमा मुद्रास्फीति ५.५ प्रतिशतभित्र राख्ने राष्ट्र बैंकको लक्ष्य छ। तर पहिलो दुई महिनाको औसत मुद्रास्फीति ६.१५ प्रतिशत पुगेको छ। अर्थात् मूल्यवृद्धि नियन्त्रणमा राख्ने लक्ष्यभन्दा महँगी माथि छ।

खाद्य वस्तु र ढुवानी महँगिँदा गाउँमा बढी चाप

गाउँ र सहर दुवैमा खाद्य वस्तुको मूल्य ७.५४ प्रतिशतले बढेको छ। गैरखाद्य वस्तु तथा सेवाको मूल्यवृद्धि भने गाउँमा ६.२७ प्रतिशत र सहरमा ५.५० प्रतिशत छ। यही अन्तरले ग्रामीण क्षेत्रको समग्र मुद्रास्फीति बढी देखिएको हो।

ग्रामीण क्षेत्रमा यातायात खर्च १४.७३ प्रतिशतले बढेको छ। सहरी क्षेत्रमा यो वृद्धि १२.३१ प्रतिशत छ। गाउँमा लत्ताकपडा तथा जुत्ताचप्पलको मूल्य ९.८२ प्रतिशत र स्वास्थ्य सेवाको मूल्य ५.५० प्रतिशतले बढेको छ। सहरमा यी शीर्षकको मूल्यवृद्धि क्रमशः ५.९८ र ३.३३ प्रतिशत छ।

वस्तुगत रूपमा घिउ तथा तेलको मूल्य १६.६८ प्रतिशतले बढेको छ। फलफूलको मूल्यवृद्धि १५.९९ प्रतिशत, चिनी तथा चिनीजन्य पदार्थको १२.१४ प्रतिशत र तरकारीको ७.०७ प्रतिशत छ। भदौमा मात्रै तरकारीको मूल्य ६.८३ प्रतिशत र चिनीको ७.३७ प्रतिशतले बढेको छ।

थोक मूल्यमा इन्धन र धातुको चाप

उपभोक्ताले तिर्ने मूल्यभन्दा थोक मूल्य छिटो बढेको छ। भदौमा थोक मुद्रास्फीति ८.०८ प्रतिशत छ जुन उपभोक्ता मुद्रास्फीतिभन्दा १.७४ प्रतिशत-बिन्दु बढी हो। साउनमा थोक मुद्रास्फीति ८.२७ प्रतिशत थियो।

थोक बजारमा इन्धनको मूल्य ३२.३४ प्रतिशत र आधारभूत धातुको मूल्य २५.९२ प्रतिशतले बढेको छ। उत्पादनमा प्रयोग हुने मध्यवर्ती वस्तुको थोक मूल्यवृद्धि १२.८७ प्रतिशत छ। निर्माण सामग्रीको मूल्य पनि ५.०८ प्रतिशतले बढेको छ।

तर उपभोग्य वस्तुको थोक मूल्य ०.५५ प्रतिशतले मात्रै बढेको छ भने प्राथमिक खाद्य वस्तुको थोक मूल्य १.५६ प्रतिशतले घटेको छ। यसबीच खुद्रा बजारमा खाद्य वस्तुको मूल्य ७.५४ प्रतिशतले बढेको छ।

थोक मूल्यमा भएको वृद्धि उत्पादन र निर्माणको लागतमा दबाब परेको संकेत हो। यस्तो लागतको केही हिस्सा पछि उपभोक्ता मूल्यमा सर्न सक्छ। तर त्यसको मात्रा र समय अहिलेको तथ्यांकबाट निश्चित गर्न सकिँदैन। थोक बजारमा खाद्य वस्तुको मूल्य घट्दा खुद्रा मूल्य भने बढेकाले बजार र ढुवानीको तहमा मूल्य कसरी निर्धारण भइरहेको छ भन्ने प्रश्न पनि उठ्छ।